A - Bestuursverslag

Van de ontvangen rijksbijdrage voor de kwaliteitsafspraken in de periode 2019-2023 is 96% besteed aan de doelen waarvoor ze door het ministerie zijn toegekend. De nog niet bestede 4% wordt in overleg met de medezeggenschap doorgeschoven naar en aangewend in 2024. Er kan dan ook worden gesteld dat de AHK goed op schema ligt met de uitvoering van de activiteiten ter versterking van de onderwijskwaliteit. 2024 is het laatste jaar waarin de kwaliteitsafspraken op de huidige manier worden toegekend. Eind 2024 zal een uitgebreide evaluatie plaatsvinden van de gehele looptijd van de kwaliteitsafspraken (2019-2024). 

Op 4 juni 2024 is de wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met het schrappen van de grondslag voor kwaliteitsbekostiging in het hoger onderwijs door de 2e kamer aangenomen. Wij gaan er dan ook vooralsnog vanuit dat de kwaliteitsgelden ook na 2024 toegekend blijven worden, als onderdeel van de vaste voet. In overleg met de medezeggenschap kijken wij op welke manier de verdeling van gelden na 2024 zal plaatsvinden, en aan welke programma’s of projecten ze worden toegekend.

In 2024 starten wij met de uitvoering van het beleid zoals dat is vastgelegd in het Strategisch plan 2024-2029. Voor deze uitvoeringsagenda zijn per thema (Duurzaamheid; Diversiteit, inclusie en sociale veiligheid; Internationalisering; Interdisciplinariteit en transdisciplinariteit; Digitaliteit en technologie; en Leven lang ontwikkelen) werkgroepen ingesteld die ter realisatie van de gestelde ambities nieuwe projecten zullen opzetten of bestaande projecten zullen door ontwikkelen. Per project zal beoordeeld worden welke investering nodig is om de betreffende ambitie te realiseren. Omdat in de uitvoeringsagenda ook reeds lopende projecten worden opgenomen, is er sprake van een grote mate van continuïteit in de bedrijfsvoering. Voor nieuwe projecten verwachten wij in het najaar van 2024 een eerste budgetindicatie te kunnen maken.

Het gros van de projecten in de uitvoeringsagenda van het Strategisch plan 2024-2029 betreft rechtstreekse investeringen in onderwijs en onderzoek. Daarnaast worden vanuit het budget voor de kwaliteitsafspraken investeringen gedaan die in merendeel direct ten goede komen aan de primaire taak van de hogeschool. Wij verwachten dat de meeste activiteiten die in het kader van de kwaliteitsafspraken zijn opgezet, ook na 2024 gecontinueerd kunnen worden. In de begroting zal daarnaast ruimte moeten worden gemaakt voor gerichte investeringen op belangrijke terreinen als sociale veiligheid, diversiteit, docentprofessionalisering en taalonderwijs, voor zover initiatieven op deze terreinen nog geen deel uitmaken van de uitvoeringsagenda.De investeringen, zoals opgenomen in de in december 2023 goedgekeurde begroting, leiden in 2024 tot een begroot tekort op de reguliere exploitatie van 589 K€. Zoals aangegeven is een reservering voor de uitvoeringsagenda hierin nog niet verwerkt. In de loop van de meerjarenbegroting verwachten wij weer een evenwicht tussen inkomsten en uitgaven.

De meerjarenplanning van de liquiditeit blijft in de periode 2024-2028 steeds ruim boven de 20 M€ liggen. De door de AHK gehanteerde kritische grens in de liquiditeit is gebaseerd op drie maanden betaling van de salarissen en ligt op circa 10 M€. Wij verwachten daarmee in de komende jaren geen problemen op het gebied van liquiditeit. Eventuele nieuwe investeringsplannen, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid, kunnen uiteraard van invloed zijn op het niveau van de liquiditeit. Gezien de ruime marge die de AHK op dit moment heeft, voorzien wij echter geen problemen met de liquiditeit en solvabiliteit in de komende jaren.

De instroom van studenten bij de AHK vertoont jaarlijks een grote mate van stabiliteit. Ieder jaar melden zich voor de meeste studierichtingen ruim meer aspirant-studenten aan dan we, op basis van uitvoerige selectie, kunnen en willen toelaten. Weliswaar is er een tendens dat het aantal studenten in het hoger onderwijs afneemt, maar vanwege het feit dat de vraag naar onze opleidingen het aantal beschikbare plaatsen ruimschoots overtreft, verwachten wij in de komende jaren een stabiele onderwijsvraag. Wij zien hierdoor vooralsnog ook geen groot risico op afname van de bekostiging of terugloop van inkomsten uit collegegelden.

Wel zit er enige onzekerheid in de toestroom van internationale studenten uit met name niet EER-landen. De verwachting is dat de nieuwe wet Internationalisering in balans, waarin naar alle waarschijnlijkheid maatregelen worden opgenomen ter beperking van de internationale instroom, van invloed gaat zijn het op aantal internationale studenten dat Nederland zal uitkiezen voor hun studie. Hoe groot de invloed is op het Nederlandse hoger onderwijs in het algemeen en het kunstonderwijs in het bijzonder is nu nog moeilijk te bepalen. Over het geheel genomen verwachten wij echter qua studentenaantallen op niveau te kunnen blijven. 

In 2023 hebben we besloten de instellingstarieven voor niet EER-studenten te verhogen met ingang van studiejaar 2024-2025. Hiermee brengen we de tarieven meer in lijn met de kosten van het onderwijs. Over een periode van vier jaar zullen de tarieven, nu variërend van ca € 5.800 tot € 8.700, stijgen tot in ieder geval € 10.000. Deze tarieven zijn overigens ook van toepassing op studenten die een studie aan de AHK als tweede bachelor of tweede master volgen, of die anderszins geen recht meer hebben op het wettelijke collegegeldtarief.  Een hoger collegegeld voor niet-EER studenten betekent meer inkomsten uit collegegelden bij gelijkblijvende aantallen of – bij dalende aantallen niet-EER studenten – wellicht vervanging door hogere instroom van bekostigde studenten. Over het algemeen verwachten we, zoals hierboven ook is toegelicht, geen daling in de onderwijsvraag. 

In 2023 zijn we gestart met het opzetten van een Centre for Teaching and Learning, waarin alle activiteiten op het gebied van docentprofessionalisering aan de AHK worden samengebracht en geïntensiveerd. Voor de ontwikkeling van het centre hebben wij eind 2023 een subsidieaanvraag ingediend bij Npuls. In het voorjaar van 2024 hebben wij vernomen dat deze aanvraag niet is toegewezen. Gezien de uitgebreide ambities van de AHK met dit centre beraden wij ons nu op het opzetten van dit centre vanuit eigen middelen en vervolgens het opnieuw indienen van een hernieuwde subsidieaanvraag eind 2024. Een eventueel positief besluit op die aanvraag zal pas in het voorjaar van 2025 door Npuls genomen worden, zodat we in ieder geval een jaar vanuit eigen middelen moeten overbruggen.

Op het gebied van informatiebeveiliging zal de AHK in 2024 de implementatie van een SOC-SIEM oplossing en vulnerability tool afronden. Dit stelt ons in staat om tijdig kwetsbaarheden te herkennen en noodzakelijke maatregelen te nemen. Vervolgens zullen voorbereidingen worden getroffen om alle servers te migreren naar de cloud, een operatie die naar verwachting medio 2026 zal zijn voltooid. Het is van essentieel belang dat onze gebruikers kunnen experimenteren met de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van ICT, zoals Kunstmatige Intelligentie en Virtual Reality. We zullen in dat kader meer en meer gaan transformeren naar een regieorganisatie in plaats van een operationele organisatie, zodat we flexibel op nieuwe ontwikkelingen op die domeinen kunnen inspringen en de kennis van onze leveranciers daarin kunnen betrekken.

De Chief Information Security Officer (CISO) heeft de verantwoordelijkheid om de dataveiligheid te beoordelen en voortdurend te verbeteren, zodat we voldoen aan de afgesproken normen en wet- en regelgeving. Daartoe heeft de CISO een gedetailleerd plan opgesteld, dat elk kwartaal met het college van bestuur wordt doorgenomen. Bovendien wordt in de zomer van 2024 een cyberoefening gehouden om een realistisch dreigingsscenario te testen. Tevens zullen we door middel van informatiecampagnes de gebruikers extra wijzen op het belang van cyberveiligheid op de werkvloer, om de AHK ook op die manier weerbaarder te maken.

De AHK heeft in de afgelopen jaren (sinds 2020) flink geïnvesteerd in de professionalisering van de AHK als kennisinstelling voor onderwijs en onderzoek. Er is 2,5 M€ in een periode van vier jaar vrijgemaakt voor extra ondersteuning door de oprichting van het Research Centre, de uitbreiding lectoraatsgroepen en investeringen in het schrijven van projectaanvragen. Vanaf medio 2022 is de rijksbijdrage voor onderzoek in het hbo opgehoogd en hiermee hebben de onderzoekseenheden hun bestaande activiteiten kunnen handhaven en nieuwe activiteiten kunnen ontwikkelen. Uit de Rijksbijdrage wordt onder andere sinds 2023 het Thematic Cooperation Program (TCP) gefinancierd, dat de samenwerking tussen lectoren versterkt in projecten die aansluiten bij het onderzoeksprofiel van de AHK: 'Engagement Through Critical and Creative Practice. De AHK doet mee aan de PD pilot Kunst + Creatief met het selecteren en aanstellen van twee Professional Doctorate-kandidaten in respectievelijk 2023 en 2024, en draagt hiermee bij aan de versterking van het artistiek onderzoek, de verbinding onderwijs en onderzoek en natuurlijk vooral aan een eigen derde cyclus in het hbo. Als onderlegger voor de investeringen in onderzoek door de AHK in de komende jaren, gaat het Research Centre in opdracht van het college van bestuur een Visie en Beleidskader Onderzoek 2025-2030 ontwikkelen, dat nauw aansluit bij het Strategisch plan 2024-2029 van de AHK. De voorziene voortdurende groei van het belang van het onderzoek in het hoger onderwijs in het algemeen en aan de AHK in het bijzonder wordt hiermee voorzien van kader en richting. Het gaat dan over belangrijke onderwerpen als open science, kwaliteit en ethiek van het onderzoek, zichtbaarheid en impact in en voor het onderwijs, en de bijdrage aan maatschappelijke opgaven.

De Inspectie van het Onderwijs heeft, in opdracht van OCW, voorstellen gedaan rond de beheersing van hoge financiële reserves van onderwijsinstellingen. De minister van OCW heeft op basis daarvan regelgeving opgesteld die voorziet in het toepassen van signaleringswaarden. Als een instelling een publieke financiële reserve heeft die boven de signaleringswaarde voor die instelling uitkomt, dan volgt er een gesprek met de inspectie. Voor de AHK betekent dit het volgende:

De signaleringswaarde wordt berekend op basis van het bepalen van de herbouwwaarde van de gebouwen (inclusief onderhanden werk), dit is de helft van de aanschafwaarde + de prijsindex op onderwijs gebouwen van de laatste 15 jaar van 27%, de resterende activa welke op boekwaarde kan worden vastgesteld en hierboven op een risicobuffer gehanteerd van 5% van de publieke baten om dagelijkse fluctuaties in het beslag op de middelen te kunnen opvangen.Voor de AHK ligt deze signaleringswaarde in 2023 op 93.456 K€, waardoor het publiek eigen vermogen ad. 85.144 K€ deze onderschrijdt.

Het onderwijs kon in 2023 weer geheel zonder beperkingen door corona plaatsvinden. Een groot deel van de studie-achterstanden zijn met behulp van de gelden uit het Nationaal Programma Onderwijs ingelopen. Wel zijn er bij verschillende academies nog steeds langstudeerders die vertraging hebben opgelopen door de covidcrisis.

De middelen voor de bestrijding van de gevolgen van de pandemie bestonden (naast de compensatie collegegelden en de extra en incidentele lumpsum in 2021) uit de themagebonden middelen die in 2021 en 2022 ter beschikking zijn gekomen en in de jaren 2021 t/m 2024 mochten worden besteed. Deze middelen konden worden ingezet voor studiebegeleiding, wegwerken achterstanden, stageproblematiek en lerarentekort. De AHK heeft deze middelen – in totaal ca. 1,8 M€ - over de zes academies verdeeld, waarbij we naar gelang de situatie verschil hebben gemaakt tussen de academies. De hogeschoolraad heeft hiermee ingestemd en op academieniveau zijn vervolgens in het najaar van 2021 plannen gemaakt hiertoe. Die plannen zijn in 2022 en 2023 uitgevoerd. Ultimo 2023 zijn de middelen door alle academies (nagenoeg) geheel besteed. Ze spelen daarom een kleine rol in de begroting voor 2024.

Het ministerie heeft bepaald dat de budgetten via de balans lopen, dat betekent dat er geen resultaat in de exploitatie zichtbaar wordt. In onderstaande tabel staat de besteding van de coronamiddelen in de periode 2021-2023.

Uit de liquiditeit, zijnde de verhouding tussen vlottende activa en de kortlopende schulden, blijkt in hoeverre een onderneming aan haar financiële verplichtingen op korte termijn (tot maximaal een jaar) kan voldoen.
De current ratio is een kengetal om de liquiditeit van een onderneming te meten. De current ratio wordt als volgt berekend: (vlottende activa + liquide middelen) / kort vreemd vermogen. Een current ratio van 2 is goed.
Bij een current ration van 2 of hoger is de onderneming veilig als het gaat om liquiditeit.

Hieronder zijn de bedragen opgenomen van uitgaven  door de leden van het College van Bestuur.
Er is hiervoor gebruik gemaakt van het door de Vereniging Hogescholen aanbevolen format, gebaseerd op het model van het Ministerie van Binnenlandse Zaken.