Verder binnen de AHK

De AHK neemt het Bestuursakkoord hoger onderwijs en wetenschap, recent onderzoek* en het Landelijk kader studentenwelzijn 2023-2030 als uitgangspunten voor beleid en activiteiten. Preventie, samenwerking, handelingsbekwaamheid van medewerkers, en het vergroten van een sense of belonging bij studenten staan hierin voorop. In 2023 deden we dit door middel van onderstaande inzet.

Op het gebied van studentenwelzijn en zorgplicht maakten we een AHK-presentatie ter facilitering van gesprekken over beleid, dilemma’s, ontwikkelingen en (niet naar personen herleidbare) cases. De zorgstructuur binnen de AHK bestaat uit persoonlijke aandacht voor de student, geboden door de opleidingsdocenten, studieleiders, studentendecanen en coaches van de academies, de AHK-brede studentencoach en vertrouwenspersonen. Wanneer een academie zelf te weinig deskundigheid in huis heeft voor specifieke begeleiding is er de voorziening specialistische hulp. Deze wordt veelal gebruikt voor extra begeleiding op neurodiversiteit, maar is ook bedoeld voor andere hulpvragen of externe collegiale consultatie. Studentendecanen vervullen een cruciale rol in de zorgstructuur van de AHK en stemmen met elkaar af in het Platform Decanenoverleg, waar naast uitwisseling ook intervisie plaatsvindt. Enkele academies bieden vanwege de aard van het kunstvak aanvullende zorg door fysiotherapeuten, diëtisten, psychologen en een doorverwijsmogelijkheid naar een huisarts. De GGD schoolde per academie een aantal medewerkers bij in suïcidepreventie en we actualiseerden de handreiking over hoe te handelen bij dreigende suïcide. Medewerkers hebben de mogelijkheid zich  te professionaliseren op het gebied van studentenwelzijn en geven dit onder andere aan tijdens functioneringsgesprekken.

In het onderwijs zijn gevoelens van stress, prestatiedruk en onzekerheid bespreekbaar gemaakt en er is gewerkt aan een leercultuur waarin opbouwende feedback gegeven wordt. Studenten ervaren dat fouten maken normaal en waardevol is voor het verwerven van inzichten. Naast de reguliere begeleiding door docenten, studentendecanen en -coaches, konden studenten deelnemen aan een tiendelige cursus Omgaan met stress en prestatiedruk, verzorgd door De Groeizaak. Ook zijn trainingen mindfulness georganiseerd met het oog op focus, planning en het structureren van gedachten. De zes academies van de AHK boden preventieprogramma’s passend bij het specifieke kunstvak, zoals Healthy Musicianship van het Conservatorium van Amsterdam en Health & Performance van de Academie voor Theater en Dans. Bij het geven van onderwijs aan kleine groepen (zoals binnen de AHK gebruikelijk is) is het stimuleren van sociale binding en sense of belonging gemakkelijker dan in grote collegezalen. Tegelijkertijd vormt het opleiden tot beroepen waarin er druk ligt op persoonlijke presentatie en creatie - met bijbehorende concurrentie en ‘ons-kent-ons’ in het werkveld - een risicofactor voor het welzijn van studenten en het ervaren van inclusie. Binnen de academies en AHK-breed zijn dit belangrijke onderwerpen.

In een door Nederland ondertekend verdrag van de Verenigde Naties is het recht op het zelfstandig kunnen volgen van onderwijs vastgelegd, ongeacht functiebeperking. Dit betreft zowel de fysieke als digitale toegankelijkheid van het onderwijs. Het college van bestuur ondertekende op 3 oktober 2023 de Intentieverklaring VN-verdrag inzake rechten van personen met een handicap. Met deze intentieverklaring staat de AHK voor het realiseren van de rechten uit dit verdrag: persoonlijke autonomie en volledige participatie met gelijke kansen voor personen met een functiebeperking.

Sinds de ondertekening in oktober is de AHK vertegenwoordigd in de werkgroep VN-verdrag van het ECIO, expertisecentrum inclusief onderwijs. Ook is in 2023 gewerkt aan de implementatie van het AHK-plan van aanpak opvolging ECIO-adviezen, onder andere door de fysieke toegankelijkheid van de gebouwen te hebben laten controleren, waarna enkele bouwkundige ingrepen zijn gedaan en de plannen voor (groot) onderhoud en RI&E’s zijn aangepast.

Taalvaardigheid is essentieel om goed mee te kunnen doen en helpt bij het voorkomen van studiestress en uitval. Studenten namen deel aan cursussen Nederlands en Engels, die op verzoek van studieleiders werden verzorgd door De Taalkamer, PassieKompas en UvA Talen. In sommige gevallen vonden individuele taaltrajecten plaats.

TextAid is software voor lees- en schrijfondersteuning, die laagdrempelig beschikbaar is voor studenten. De software leest een tekst hardop voor, naar keuze met een meeleescursor, waarbij de snelheid en stem naar voorkeur aangepast kunnen worden. In 2023 hebben we eveneens het Dyslexie Font aangeschaft. Dit is een lettertype dat studenten kunnen downloaden om lezen en schrijven makkelijker te maken. Dit lettertype is toepasbaar in verschillende programma’s, waaronder de digitale omgeving Leerpodium. Voor docenten is in 2023 een AHK-handreiking geschreven over lees- en schrijfondersteuning, met tips ten aanzien van dyslexie (in het Nederlands en Engels), die te vinden is op het intranet MyAHK.

Wij bieden vanuit het AHK Internationaliseringsfonds onze studenten de kans één keer tijdens hun studie een aanvraag te doen voor financiële ondersteuning voor een buitenlandse studieperiode, stage of voor bijna afgestudeerden een onderzoek. De bestemming kan overal in de wereld zijn. De buitenlandse periode maakt geïntegreerd deel uit van het studieplan van de student. Studenten kunnen op twee momenten per studiejaar (november en mei) een aanvraag indienen. 

In 2023 hebben 45 studenten een aanvraag bij het AHK Internationaliseringsfonds ingediend, hiervan ontvingen 36 studenten een toekenning uit het fonds. In dit bedrag zijn tien uitgaande NL-Scholarships gemoeid (voorheen: Holland Scholarships). Veruit de meeste aanvragen zijn afkomstig van studenten van Academie voor Theater en Dans, dit waren in totaal 18 aanvragen en het merendeel van die aanvragen kwam van de opleiding School voor Nieuwe Dansontwikkeling (SNDO). De masterstudenten van het Conservatorium van Amsterdam volgen met twaalf aanvragen en daar opvolgend de studenten van de Academie van Bouwkunst met in totaal acht aanvragen. Zij volgen uitwisselingsprogramma’s in Engeland of gaan op onderzoekreis.

25 van 45 aanvragen hebben een niet-EU-land als bestemming. Verenigde Staten is veruit de populairste bestemming voor studie-uitwisseling met vaste partners van het CvA in New York, Philadelphia en Los Angeles. De reizen van stage-aanvragers zijn gevarieerder. Zij reizen naar andere delen van de wereld, zoals: Zuid-Afrika, Nieuw-Zeeland, Namibië, Sint-Maarten, India, Brazilië en Columbia. 

De meeste aanvragen betreft studie-uitwisseling met negentien toekenningen; zeventien studenten gingen op stage met ondersteuning uit dit fonds en negen masterstudenten deden veldonderzoek voor hun afstudeerplan met ondersteuning uit dit fonds. In totaal is € 53.280 toegekend. 

Het Erasmus+ programma van de Europese Commissie stimuleert studentenuitwisselingen tussen Europese instellingen in het hoger onderwijs. Studenten die hun propedeuse hebben gehaald, kunnen een Erasmusbeurs aanvragen voor een studie of stage binnen de EU. Dit jaar hebben in totaal 26 studenten een Erasmus+ beurs ontvangen. Studenten verblijven gemiddeld een kleine vier maanden in het buitenland. Er waren meer studenten die voor een stage naar het buitenland gingen (veertien) dan studenten die een Erasmus studie-uitwisselingen deden (twaalf). Studenten van het conservatorium namen vrijwel alle studie-uitwisselingen voor hun rekening; bij de filmacademie en de Reinwardt Academie trekken buitenlandse stages na de pandemie gelukkig weer aan. Kopenhagen was veruit de populairste bestemming, gevolgd door Berlijn, Antwerpen en Brussel.

Na jaren van stilstand trekt de stafmobiliteit via het Erasmus+ weer aan. In 2023 vertrokken achttien docenten voor gastlessen of training naar een EU-partnerinstelling. Veruit de meeste docenten (zeven) werken korter dan tien jaar aan de AHK; van de stafleden die tussen tien en twintig jaar werkzaam zijn aan de AHK, vertrokken zes docenten/stafleden naar het buitenland. Vijf medewerkers die aan een Erasmusdocentuitwisseling meededen zijn langer dan twintig jaar werkzaam aan de AHK. Een gemiddelde stafmobiliteit bedraagt vier á vijf dagen. 

Het Erasmus+ stimuleert groen reizen en de AHK heeft ook in hun Erasmus Charter vast laten leggen dat alle reizen onder de radius van 700 km, bij voorkeur met een duurzame reismethode worden afgelegd. Tien van de 26 studenten hebben ‘groen’ gereisd, onder de staf en docenten is dat minder: slechts vier van de achttien medewerkers reisden met de trein. De afgelegde afstanden bij de docenten zijn voornamelijk verder dan 700 km. 

De AHK deed mee aan de pilot van het Erasmus+ top-up beurs om studenten uit ondervertegenwoordigde groepen te stimuleren. In 2023 zijn deze voorwaarden aangepast en vernauwd naar twee soorten groepen: studenten met uitdaging op het vlak van gezondheid of gebrekkig financiële draagkracht. In 2023 hebben er 4 studenten zo’n aanvullende beurs op hun reguliere Erasmusbeurs aangevraagd. 

In totaal is € 34.886 aan Erasmus+ beurzen aan studenten toegekend en € 15.095 aan Staf/ docentmobiliteit. De beurzen zijn afkomstig uit de twee subsidie calls 2022 en call 2023. 

In 2023 bood de AHK tien Inkomende NL-Scholarships (voorheen: Holland Scholarships) aan aan excellente, nieuwe studenten uit landen buiten de EU/EER-ruimte. Een toekenning bestaat uit een eenmalig van € 5.000,- per ondersteuning. Meer dan vijftig geschikte kandidaten hebben een aanvraag ingediend, de academies kiezen en ranken zelf de aanvragers. De uiteindelijke bursalen komen vooral uit China, Russische Federatie, Mexico, Turkije, Iran, Zuid-Afrika en Cuba. De beurs wordt voor vijftig procent gefinancierd door AHK en vijftig procent door het ministerie OCW.

In 2023 konden studenten van buiten de EU/EER-ruimte ook een aanvraag indienen voor een korting op het instellingscollegegeld voor één studiejaar. Bij het beoordelen van de aanvragen is gekeken naar het talent en naar de (financiële) omstandigheden van de student. Het budget van 2023 viel lager uit: er is € 100k voor uitgetrokken. De academies ontvingen 52 aanvragen die ruimschoots aan de voorwaarden voldeden. De aanvragen zijn zorgvuldig geselecteerd door de academies. Hieruit kregen dertig voordrachten een positieve toekenning uit Talent Grant. 

Drie afgestudeerden en bijna-afgestudeerden van het Conservatorium van Amsterdam en de Nederlandse Filmacademie zijn na een selectie voorgedragen voor een VSBfonds Beurs. De AHK kies haar kandidaten op basis van hun maatschappelijke visie en bewezen talent. Alle drie voordrachten zijn ook overgenomen door het fonds voor hun masterstudie in Engeland, Denemarken en Duitsland. 

Alumni zijn over het algemeen tevreden met hun gevolgde opleiding. Dat blijkt ook uit het percentage alumni dat weer opnieuw voor dezelfde opleiding zou kiezen aan de AHK, namelijk 81%. Wanneer zij terugblikken op hun opleiding, geeft ruim driekwart aan tevreden te zijn over de actualiteit en praktijkgerichtheid (78%), het niveau (77%) en de uitdaging van het programma (77%). Op deze punten zijn AHK-alumni meer tevreden dan alumni van andere kunsthogescholen met vergelijkbare opleidingen. De tevredenheid over de inbedding van (artistiek) onderzoek blijft al jaren steken rondom de 60%. Ten opzichte van 2019 (51%) zijn alumni het in 2023 minder eens met de stelling dat hun opleiding voldoende internationale oriëntatie heeft (41%). Dit is een beeld dat wederom al enkele jaren naar voren komt, ook bij de kunsthogescholen met vergelijkbare opleidingen. Na een dip in 2022 (resp. 49% en 55%) beoordelen alumni in 2023 de opbouw van het programma weer vaker als ‘goed’ (60%) en is de tevredenheid over de kwaliteit van de docenten weer terug op het niveau als de jaren daarvoor (73%). Meer dan de helft van de alumni is daarnaast tevreden over studiebegeleiding (60%), keuzemogelijkheden (59%) en de wijze van toetsen en beoordelen (55%). Dit is over de afgelopen vijf jaar stabiel gebleven, net als bij de kunsthogescholen met vergelijkbare opleidingen. 

Ook in 2023 is 92% van de AHK-alumni werkzaam in het vakgebied. Het aantal afgestudeerden dat uitsluitend binnen het eigen vakgebied werkt is stabiel gebleven op 62%. In 2023 geeft 43% van de AHK-alumni aan dat ze werkzaam zijn als zzp’er, vergeleken met vijf jaar geleden is dat percentage lager (57%). 

Een ondernemende houding en kennis van ondernemerschap zijn van cruciaal belang voor een succesvolle carrière. Fair practice vormt hiervoor de basis: studenten leren op een duurzame wijze hun eigen beroepspraktijk in te richten, of ze nu als werknemer, zzp'er of ondernemer aan de slag gaan. De zakelijke voorbereiding op de beroepspraktijk is op verschillende manieren in het curriculum verweven: studenten maken op diverse manieren kennis met het werkveld, ontdekken hun specifieke talenten, doen praktijkervaring op tijdens stages en door het organiseren van projecten, en leren hoe ze hun eigen beroepspraktijk kunnen starten. Velen beginnen zelfs al tijdens hun studie met het opzetten van hun eigen beroepspraktijk. Enkele voorbeelden hiervan zijn te vinden op de pagina Onderwijs in ondernemen op ahk.nl.

In 2023 zijn er veel nieuwe contacten gelegd en bestaande banden aangehaald met partners op het gebied van ondernemerschap, waaronder de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, het ministerie van OCW en de Werkdesk Kunst en Cultuur van het Regionaal Werkcentrum Groot-Amsterdam. Daarnaast vond er vaker kennisuitwisseling plaats op het gebied van ondernemerschapsonderwijs met ArtEZ en de HKU.

Het AHK Starterscafé is een pop-up ‘café’ in de AHK Culture Club voor studenten in alumni. Per studiejaar worden er wekelijks workshops aangeboden op het gebied van ondernemen gegeven door docenten uit het werkveld. De cursussen zijn gratis voor studenten en net-afgestudeerden. Andere geïnteresseerden zijn welkom, zij betalen een kleine bijdrage. Dit jaar werden de workshops door bijna tweehonderd deelnemers bezocht. De workshops over belastingen, fondsen, administratie en de training Presenteren die vijf workshops beslaat, zijn populair.

De AHK-website BeroepKunstenaar.nl fungeert als kennisbank voor studenten en alumni over de zakelijke aspecten van het werken in de kunst- en cultuursector. Diverse opleidingen maken gebruik van deze website in hun eigen onderwijs. In 2024 zijn er dertien introductielessen over de website gegeven bij negen verschillende opleidingen van drie academies. Hiermee zijn ongeveer 190 studenten bereikt. Deze lessen werden gemiddeld beoordeeld tussen de 7,5 en 8,8. Uit gegevens van Google Analytics blijkt dat BeroepKunstenaar in 2023 bijna 111.000 keer is bezocht door 85.000 gebruikers.