Terugblik op de bestuurlijke agenda

Een belangrijk bestuurlijk aandachtspunt in 2025 was de door het kabinet-Schoof aangekondigde bezuiniging op het hoger onderwijs. Deze bedroeg in eerste instantie € 2,2 miljard. Dit bedrag is na een intensieve lobby van de universiteiten en hogescholen met M€ 700 verlaagd, maar er resteert alsnog een bezuiniging van € 1,5 miljard. Samen met een verwachte daling in de komende jaren van de bekostiging per student in verband met lagere aantallen studenten in het hoger onderwijs, het gedeeltelijk wegvallen van de prijscompensatie vanuit het ministerie en de nog altijd hoge inflatie, betekent dit dat wij een verslechtering van onze financiële positie verwachten. Wij hebben op basis van de nu bekende cijfers berekend dat we in de periode tot 2030 moeten komen tot een structurele besparing van M€ 6,4 ten opzichte van de huidige begroting. Ook als de bezuinigingen op het hoger onderwijs worden teruggedraaid, zoals het kabinet-Jetten van plan is, verwachten wij nog een besparingsopgave te hebben.

Met het oog hierop zijn we gestart met AHK in Balans: een besparings- en efficiencyprogramma waarin het CvB en de directeuren van de academies en het Servicebureau in gezamenlijkheid bekijken hoe de besparing gerealiseerd kan worden. AHK in Balans start bij de vraag op welke manier we de organisatie kunnen inrichten en tot synergie kunnen komen, terwijl we tegelijkertijd de hoge kwaliteit van ons onderwijs en onderzoek behouden en kunnen blijven innoveren. We zijn het programma gestart met het bepalen van ontwerpcriteria voor de inrichting van de ondersteunende organisatie: hoe kunnen we ons als AHK met zes sterk geprofileerde academies optimaal organiseren, hoe kunnen we meer in gezamenlijkheid optrekken en welke strategische keuzes maken we daarin?

Dit meerjarige programma wordt in 2026 en de jaren daarna verder ingevuld, waarbij flexibiliteit om in te kunnen springen op actuele externe en interne ontwikkelingen een voorwaarde is. Om een start te maken met de beoogde besparing hebben alle organisatieonderdelen voor 2026 een generieke besparingsopdracht gekregen van 2% ten opzichte van hun begroting van 2025.

Meer details over dit programma zijn te vinden in het hoofdstuk Risico’s en onzekerheden en de Continuïteitsparagraaf.

De bovengenoemde ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat we een pas op de plaats hebben gemaakt met de uitvoeringsagenda van het Strategisch plan. Hiervoor hebben zeven interdisciplinair samengestelde, academie-overstijgende werkgroepen in 2024 met veel energie plannen per thema gemaakt. In 2025 zijn deze plannen geprioriteerd en waar mogelijk onderdeel geworden van al lopende ontwikkeltrajecten. Nieuwe projecten zijn getemporiseerd om voorrang te geven aan de planvorming binnen AHK in Balans. Het gevolg hiervan is dat de voor 2025 beoogde investering van K€ 500 in nieuwe projecten niet geheel is aangewend. Vanaf 2026 wordt de uitvoeringsagenda van het Strategisch plan opgepakt binnen AHK in Balans. Meer informatie hierover is te vinden in de Continuïteitsparagraaf.

De AHK vindt een sociaal veilige leer- en werkomgeving van groot belang. In het Strategisch plan 2024-2029 is sociale veiligheid dan ook een van de speerpunten. Het sociale veiligheidsbeleid van de AHK is opgebouwd uit drie pijlers: cultuur, structuur en systeem. In 2025 hebben we veel energie gestoken in het versterken van deze pijlers.

Vanuit de wens om zicht te krijgen op de ervaren sociale veiligheid binnen de AHK, hebben we in 2023 onderzoeksbureau Verinorm gevraagd een diepgaand onderzoek te doen onder alle medewerkers en studenten en onder alumni van de afgelopen vijf jaar. Begin 2025 heeft Verinorm de resultaten van dit onderzoek gepubliceerd. Hieruit blijkt dat men zich over het algemeen veilig voelt binnen de AHK en dat er geen sprake lijkt te zijn van structurele sociale onveiligheid. Wel ziet Verinorm nog ruimte voor verbeteringen om incidenten rondom sociale veiligheid te voorkomen. Hiertoe doet het bureau zeven aanbevelingen:

• Zorg voor periodieke agendering en kennisdeling;
• Stel een ombudsfunctionaris aan;
• Versterk didactische en pedagogische vaardigheden;
• Neem het bewaken van eigen en andermans grenzen standaard op in het curriculum;
• Zorg voor stabiele werkrelaties met waar mogelijk contracten voor onbepaalde tijd;
• Zet in op continue professionalisering;
• Versterk de zichtbaarheid van vertrouwenspersonen.

We nemen al deze aanbevelingen ter harte en hebben op diverse onderwerpen in 2025 actie ondernomen. Zo zijn professionalisering en versterking van didactische en pedagogische vaardigheden opgenomen in een verbeterde opzet van de training waarmee docenten hun Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid (BDB) kunnen behalen. In de BDB-training wordt expliciet aandacht besteed aan sociale veiligheid, evenals in het management development-traject voor leidinggevenden. Daarnaast bieden alle academies trainingen op het gebied van sociale veiligheid aan voor medewerkers en studenten en is er groeiende aandacht voor het omgaan met grensoverschrijdend gedrag en machtsverhoudingen in de curricula. We werken aan actualisering van onze reglementen op het gebied van sociale veiligheid. Ook hebben we een Meldcode ongewenst gedrag en een Regeling ombudspersoon opgesteld, die begin 2026 definitief worden vastgesteld. Het team van vertrouwenspersonen is uitgebreid met een externe vertrouwenspersoon speciaal voor beschuldigden. Naar aanleiding van de aanbeveling over stabiele werkrelaties en in het kader van de Wet DBA werken we aan het verbeteren van de positie van gastdocenten. Zo hebben we veel docenten die we eerder op zzp-basis inhuurden een dienstverband aangeboden (zie ook hieronder).

We blijven de ervaren sociale veiligheid nauwgezet monitoren door standaard opname van vragen hierover in onderwijsevaluaties, de Nationale Studenten Enquête en het tweejaarlijkse medewerkersonderzoek. Daarnaast blijven we nauw betrokken bij sectorbrede en landelijke ontwikkelingen op het gebied van sociaal veiligheidsbeleid, onder andere door deelname van de voorzitter van het college van bestuur (namens de Vereniging Hogescholen) in de Regiegroep Sociale Veiligheid in Hoger Onderwijs en Wetenschap.

In 2023 ondertekenden we, in samenwerking met ECIO (Expertisecentrum Inclusief Onderwijs), de intentieverklaring VN-verdrag voor Inclusiever Onderwijs. Binnen de AHK en in uitwisseling met andere onderwijsinstellingen spannen we ons extra in voor kansengelijkheid en toegankelijkheid van het onderwijs voor studenten met een ondersteuningsbehoefte of functiebeperking. Onze strategische opgave en ambitie is om door te groeien naar intrinsiek inclusief onderwijs, waarin ondersteunende structuren niet langer uitsluitend maatwerk zijn, maar zijn ingebed in het onderwijs volgens de principes van Universal Design for Learning (UDL). Onder andere de Breitner Academie werkt dit met ECIO verder uit in de vorm van een UDL-training voor docenten.

Tegelijkertijd verbeteren we de fysieke toegankelijkheid van onze gebouwen. In 2024 is een uitgebreide inventarisatie uitgevoerd naar de fysieke toegankelijkheid en veiligheid van onze gebouwen. Benodigde aanpassingen zijn direct opgenomen in de onderhoudsplannen en worden vanaf 2025 geïmplementeerd.

Het werkveld van de kunsten is sterk internationaal georiënteerd. Voor de AHK geldt dat des te meer door de internationale positie die Amsterdam als hoofdstad en culturele metropool inneemt. Wij vinden het van belang dat internationale perspectieven deel uitmaken van onderwijs en onderzoek, bijvoorbeeld door de aanwezigheid van internationale studenten, docenten en onderzoekers, deelname aan internationale netwerken en mogelijkheden voor internationale student- en stafmobiliteit.

De mogelijkheid om internationale studenten aan te trekken leek door de Wet internationalisering in balans (WIB) en de daarin voorgestelde Toets Anderstalig Onderwijs stevig onder druk te komen staan. Daarmee zou voor onze studenten de mogelijkheid afnemen om onmisbare internationale en interculturele competenties op te doen. Gelukkig is het wetsvoorstel zodanig afgezwakt dat we Engels als voertaal in onze opleidingen kunnen blijven hanteren, daar waar nodig. Daardoor lijkt er in ieder geval vanuit de wet geen grote beperking te ontstaan. De huisvestingssituatie in Amsterdam is echter zodanig, dat internationale studenten zeer moeilijk aan woonruimte kunnen komen. Dat zet de internationale studentenaantallen alsnog onder druk. In 2025 zijn we een samenwerking gestart met The Social Hub Foundation in het kader van hun Changemaker Scholarships. Door deze samenwerking krijgen zes studenten die anders niet naar Amsterdam zouden kunnen komen, alsnog de mogelijkheid om bij de AHK te studeren. Hierbij verzorgt The Social Hub gedurende een jaar de woonruimte en kent de AHK een beurs toe waarmee de betreffende student (een deel van) het collegegeld kan betalen. Hoewel slechts een kleine groep hiervoor in aanmerking komt, biedt dit toch enige verlichting.

Met het oog op de verhouding tussen Nederlandse en internationale studenten blijven we per opleiding zorgvuldig bekijken wat een passende balans is tussen het aantal Nederlandse en internationale studenten, in relatie tot onderwijskwaliteit, groepsdynamiek en aansluiting op het werkveld.

In het kader van de WIB zijn we in 2025 gestart met het ontwikkelen van een AHK-breed taalbeleid. Daarin beschrijven we de streefniveaus van taalvaardigheid van studenten, en hoe we die bereiken. Op basis van dit kader werkt iedere academie of opleiding vervolgens een taalbeleid uit.

Meer informatie over de internationale mogelijkheden voor studenten, ontwikkelingen en activiteiten is te vinden in het hoofdstuk Onderwijs.

In het onderwijs aan de AHK worden veel gastdocenten ingezet die ook werkzaam zijn in de beroepspraktijk. Met de komst van de Wet DBA zijn de regels voor het inhuren of aanstellen van gastdocenten strenger geworden. Naar aanleiding hiervan hebben we in 2025 de interne processen rondom de inhuur van gastdocenten verder geharmoniseerd en beoordeeld welke docenten in het kader van de wet een dienstverband moeten krijgen. Dit heeft geleid tot een substantiële stijging van het aantal docenten in loondienst. Tegelijkertijd blijft het voor de AHK belangrijk om op flexibele basis gastdocenten te kunnen inhuren, zeker waar het gaat om toonaangevende kunstenaars die zelf geen dienstverband bij de AHK ambiëren, maar wel van grote waarde zijn voor ons onderwijs (bijvoorbeeld voor masterclasses of kortdurende modules). Voor de inhuur van deze docenten hebben we een zorgvuldig en eenduidig proces opgesteld met een goede verantwoording aan de Belastingdienst.