A - Bestuursverslag

In 2024 is het instellingsplan 2024-2029 in werking getreden. Om het beleid dat daarin is vastgelegd te realiseren, zijn wij begonnen met het opzetten van een uitvoeringsagenda. Deze bevat alle projecten die bijdragen aan de realisering van de ambities. Per thema (Duurzaamheid; Diversiteit, inclusie en sociale veiligheid; Internationalisering; Interdisciplinariteit en transdisciplinariteit; Digitaliteit en technologie; en Leven lang ontwikkelen) hebben AHK-brede werkgroepen nieuwe projecten voorgesteld en geïnventariseerd welke reeds bestaande projecten voortgezet moeten worden. In het najaar van 2024 hebben we de voorstellen geprioriteerd en bekeken welke investering we kunnen doen om deze uit te voeren. Omdat een deel van de projecten in de uitvoeringsagenda reeds loopt, is er sprake van een grote continuïteit in de bedrijfsvoering. Daarbovenop hebben we besloten om in 2025 in ieder geval 250 K€ uit te trekken voor de uitvoeringsagenda. Investeringen in de daaropvolgende jaren zullen afhankelijk zijn van de mate waarin de AHK te maken krijgt met bezuinigingen vanuit de rijksoverheid. De intentie is echter om investeringsbudgetten voor de uitvoeringsagenda te blijven vrijmaken, aangezien deze direct noodzakelijk zijn voor de continue verbetering van onderwijs en onderzoek. 

In het regeerakkoord zijn de coalitiepartijen een bezuiniging op het onderwijs overeengekomen ter grootte van € 2 miljard. In het najaar van 2024 hebben de hogescholen en universiteiten een intensieve lobby gevoerd om deze bezuiniging van tafel te krijgen. Dat is niet gelukt, al is uiteindelijk wel 700 M€ komen te vervallen. Hierdoor resteert echter nog altijd € 1,3 miljard.

Vooralsnog blijft onduidelijk hoe deze bezuinigingen worden verdeeld over de hoger onderwijsinstellingen. Ondanks dat de grootste klap bij de universiteiten lijkt te vallen, zullen ook de hogescholen niet ontkomen aan een inkrimping van het budget. Door het ontbreken van concrete cijfers is in de hierboven getoonde meerjarenprognose nog geen bezuinigingseffect opgenomen.

Ook is duidelijk dat wij rekening zullen moeten houden met een mogelijk verminderde instroom van internationale studenten vanwege de Wet Internationalisering in Balans (zie ook hieronder bij ‘Instroom’). Daarentegen lijkt onderzoek bij het hbo, in tegenstelling tot dat bij de universiteiten, buiten schot te blijven. Dat is gunstig voor de ambities van de AHK op dit gebied, waarin we de afgelopen vijf jaar flink hebben geïnvesteerd.

De AHK bereidt zich intussen voor op financieel krappere tijden, die ook veroorzaakt worden door de demografische ontwikkelingen in Nederland (een daling van het aantal studenten in het hoger onderwijs) en de daarmee gepaard gaande daling van het macrobudget.

Mede door de hoge inflatie heeft de AHK te maken met sterk gestegen kosten bij min of meer gelijkblijvende inkomsten. Hierdoor komt de begroting meerjarig onder druk te staan, zoals zichtbaar wordt in het saldo van baten en lasten zoals dat is opgenomen in bovenstaande meerjarenprognose. Om financieel gezond te blijven, gezien bovenstaande negatieve ontwikkelingen, heeft de AHK besloten om het project AHK in Balans op te zetten, waarmee de komende jaren 6,4 M€ bespaard moet worden.Hierin onderzoekt de AHK onder meer welke efficiencyslagen er in de organisatie te behalen zijn. Daarmee hopen we een deel van de bezuinigingen op voorhand op te vangen. Ook zal de AHK kijken naar inkoop- en contractmanagement, huisvesting en een strategische personeelsplanning.

Het programma AHK in Balans gaat verder dan sec besparingen. We willen de hogeschool ook organisatorisch beter ‘in balans’ brengen.

De meerjarenplanning van de liquiditeit blijft in de periode 2025-2029 steeds ruim boven de 20 M€ liggen. De door de AHK gehanteerde kritische grens in de liquiditeit is gebaseerd op drie maanden betaling van de salarissen en ligt op circa 10 M€. Wij verwachten daarmee in de komende jaren geen problemen op het gebied van liquiditeit. Eventuele nieuwe investeringsplannen, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid, kunnen uiteraard van invloed zijn op het niveau van de liquiditeit. Gezien de ruime marge die de AHK op dit moment heeft, voorzien wij echter geen problemen met de liquiditeit en solvabiliteit in de komende jaren. 

De instroom van studenten bij de AHK is al jaren stabiel (met een lichte toename binnen de zeer beperkte groeiruimte die onze kleinschalige opleidingen hebben). Voor de komende jaren verwachten we dat de instroom grotendeels stabiel blijft. Weliswaar zal het aantal studenten in het hoger onderwijs de komende jaren afnemen, maar gezien het feit dat de meeste opleidingen van de AHK veel meer aanmeldingen krijgen dan er plekken te vergeven zijn, verwachten we weinig last te ondervinden van krimp op landelijk niveau. Bij opleidingen die niet automatisch vollopen, investeren we extra in werving om de instroom op een gezond peil te houden.

De instroom bij de AHK kan wel onder druk komen te staan door het voornemen van de huidige regering om het aantal internationale studenten dat naar Nederland komt, terug te dringen in het kader van de Wet Internationalisering in Balans. Gezien de sterke internationale oriëntatie van de kunstensector heeft de AHK relatief veel buitenlandse studenten, al gaat het gezien de kleinschaligheid van de opleidingen daarbij om kleine nominale aantallen. Een daling van het aantal internationale studenten kan een terugloop in de collegegelden met zich meebrengen (zowel qua wettelijke collegegelden van EER-studenten als instellingscollegegelden van niet-EER-studenten). Hoe groot de terugloop zal zijn is nu nog moeilijk in te schatten. Aangezien internationale competenties voor afgestudeerde kunstenaars van groot belang zijn, maken wij ons richting de politiek hard voor het toegankelijk houden van de kunstopleidingen voor internationale studenten.

In 2023 hebben we besloten de instellingstarieven voor niet EER-studenten te verhogen met ingang van studiejaar 2024-2025. Hiermee brengen we de tarieven meer in lijn met de kosten van het onderwijs. Over een periode van vier jaar zullen de tarieven, in 2024-2025 variërend van ca € 6.100 tot € 9.500, stijgen tot in ieder geval € 10.000. Deze tarieven zijn overigens ook van toepassing op studenten die een studie aan de AHK als tweede bachelor of tweede master volgen, of die anderszins geen recht meer hebben op het wettelijke collegegeldtarief. 

Een hoger collegegeld voor niet-EER studenten betekent meer inkomsten uit collegegelden bij gelijkblijvende aantallen of – bij dalende aantallen niet-EER studenten – wellicht vervanging door hogere instroom van bekostigde studenten. Over het algemeen verwachten we, zoals hierboven ook is toegelicht, geen daling in de onderwijsvraag. 

Om de activiteiten van de AHK op het gebied van docentprofessionalisering te bundelen en te intensiveren, ontwikkelen wij sinds 2023 een Centre for Teaching and Learning. Een eerste subsidieaanvraag bij Npuls, die wij eind 2023 indienden, werd afgewezen. Gezien onze ambities met het centre hebben we besloten de ontwikkeling in 2024 voort te zetten vanuit eigen middelen. Eind 2024 hebben we een hernieuwde subsidieaanvraag gedaan. In het voorjaar van 2025 kregen we bericht dat de subsidie ad 500 K€ dit keer wel is toegekend. Dat geeft welkome budgettaire ruimte voor het verder opzetten van het centre. De toegekende subsidie is nog niet verwerkt in de hier gepresenteerde meerjarenprognose. 

Het Thema Digitaliteit en technologie is een van de speerpunten in het Strategisch plan 2024-2029. De AHK heeft de ambitie om studenten op te leiden die de nieuwste vormen van technologie weten te integreren in hun artistieke werk. Daarnaast vraagt de opkomst van artificial intelligence ons om na te denken over de mogelijkheden van toepassing daarvan in het onderwijs. Hiervoor worden plannen ontwikkeld binnen de Uitvoeringsagenda van het Strategisch plan en we onderzoeken hoe het Centre for Teachning and Learning hieraan kan bijdragen met professionaliseringsaanbod gericht op docenten.

Een grote focus op digitalisering stelt eisen aan de digitale leer- en werkomgeving, wat weer consequenties heeft voor het informatie- en kennisveiligheidsbeleid. Onder leiding van de Chief Information Security Officer (CISO) werkt de AHK toe naar niveau 3 van het SURFaudit Toetsingskader Informatiebeveiliging, conform de afspraak tussen alle hogescholen in Vereniging Hogescholen-verband. In 2024 is een Pen-test uitgevoerd die waardevolle informatie heeft opgeleverd voor verdere aanscherping van het informatieveiligheidsbeleid. In 2025 volgt een externe audit om te bepalen waar de AHK staat. Ook worden in 2025 trainingen gegeven aan medewerkers ter versterking van de digitale weerbaarheid. Eén van de prioriteiten van de AHK is het vastleggen in beleid van alle maatregelen die de AHK neemt op dit gebied. Dit moet eind 2025 (grotendeels) gerealiseerd zijn.

Sinds 2020 heeft de AHK fors geïnvesteerd in haar ontwikkeling als kennisinstelling. Met 2,5 M€ in vier jaar tijd zijn onder meer het Research Centre opgericht, lectoraten uitgebreid en de strategische advisering en projectontwikkeling versterkt. Dankzij de verhoogde rijksbijdrage vanaf 2022 zijn bestaande onderzoeksactiviteiten behouden gebleven en nieuwe geïnitieerd. Het in 2023 gestarte Thematic Cooperation Programme, dat lectorale samenwerking stimuleert rond het profiel Engagement Through Critical and Creative Practice, wordt in 2026 afgerond. De opgebouwde werkwijze wordt vanaf dat moment geborgd binnen de onderzoeksprogramma’s van de lectoraten. Het doorontwikkelde onderzoeksprofiel en de subthema’s worden opgenomen in het lectoratenbeleid (vast te stellen in 2025) als onderdeel van het Visie- en Beleidskader Onderzoek 2025–2030.

De AHK draagt via twee PD-kandidaten in de pilot Kunst + Creatief bij aan de ontwikkeling van een derde cyclus in het hbo. Voor deze pilot is financiering beschikbaar gesteld door het ministerie van OCW en Regieorgaan SIA. Verder heeft de AHK geïnvesteerd in de professionalisering van de projectadministratie (met een projectenapp en -handboek), en in datamanagement en onderzoekscommunicatie om onderzoeksresultaten beter zichtbaar en deelbaar te maken. Daarmee wordt de ingezette lijn van versterking van onderzoek voortgezet, met blijvende aandacht voor thema’s als open science, onderzoeksethiek, maatschappelijke impact en de verbinding tussen onderwijs en onderzoek.

De Inspectie van het Onderwijs heeft, in opdracht van OCW, voorstellen gedaan rond de beheersing van hoge financiële reserves van onderwijsinstellingen. De minister van OCW heeft op basis daarvan regelgeving opgesteld die voorziet in het toepassen van signaleringswaarden. Als een instelling een publieke financiële reserve heeft die boven de signaleringswaarde voor die instelling uitkomt, dan volgt er een gesprek met de inspectie. Voor de AHK betekent dit het volgende:

De signaleringswaarde wordt berekend op basis van het bepalen van de herbouwwaarde van de gebouwen (inclusief onderhanden werk), dit is de helft van de aanschafwaarde + de prijsindex op onderwijsgebouwen van de laatste 15 jaar van 27%, de resterende activa die op boekwaarde kan worden vastgesteld en daarbovenop een risicobuffer van 5% van de publieke baten om dagelijkse fluctuaties in het beslag op de middelen te kunnen opvangen.

Voor de AHK ligt deze signaleringswaarde in 2024 op 95.531 K€, waardoor het publiek eigen vermogen ad. 83.704 K€ deze onderschrijdt. 

In 2024 is het kleine restant besteed van de gelden die de AHK in de jaren 2021 en 2022 ontving in het kader van het Nationaal Programma Onderwijs. De middelen spelen geen rol meer in de begroting voor 2025.

Deze middelen, door het ministerie van OCW toegekend voor de bestrijding van de gevolgen van de coronapandemie, bestonden - naast de compensatie collegegelden en de extra en incidentele lumpsum in 2021 - uit de thema gebonden middelen die in de jaren 2021 t/m 2024 mochten worden besteed. Deze middelen konden worden ingezet voor studiebegeleiding, het wegwerken van achterstanden, stageproblematiek en het lerarentekort. De AHK heeft deze middelen – in totaal ca. 1,8 M€ - over de zes academies verdeeld, waarbij we naar gelang de situatie verschil hebben gemaakt tussen de academies. De hogeschoolraad heeft hiermee ingestemd en op academieniveau zijn vervolgens in het najaar van 2021 plannen hiertoe gemaakt die in 2022 en 2023 zijn uitgevoerd. Nagenoeg alle opgelopen studie-achterstanden zijn daarmee ingelopen.

Het ministerie heeft bepaald dat de budgetten via de balans lopen, dat betekent dat er geen resultaat in de exploitatie zichtbaar wordt. In onderstaande tabel staat de besteding van de coronamiddelen in de periode 2021-2024.

Uit de solvabiliteit - de verhouding tussen het eigen vermogen en het vreemd vermogen dan wel de verhouding tussen het eigen vermogen en het totaal vermogen blijkt het weerstandsvermogen van de stichting. De solvabiliteit wordt gebruikt om inzicht te krijgen in de financiële gezondheid van een onderneming op de langere termijn.
De solvabiliteit wordt als volgt berekend: (eigen vermogen / totaal vermogen) x 100%. Hoe hoger de solvabiliteit hoe beter, maar een solvabiliteit boven de 25% wordt als gezond beschouwd.

Uit de liquiditeit, zijnde de verhouding tussen vlottende activa en de kortlopende schulden, blijkt in hoeverre een onderneming aan haar financiële verplichtingen op korte termijn (tot maximaal een jaar) kan voldoen.
De current ratio is een kengetal om de liquiditeit van een organisatie te meten. De current ratio wordt als volgt berekend: (vlottende activa + liquide middelen) / kort vreemd vermogen. Een current ratio van 2 is goed.
Een current ratio van 2 of hoger geeft aan dat de organisatie op de balansdatum ruim in staat is om haar kortlopende verplichtingen (binnen 1 jaar) te voldoen met de beschikbare vlottende activa.

Hieronder zijn de bedragen opgenomen van uitgaven  door de leden van het College van Bestuur.
Er is hiervoor gebruik gemaakt van het door de Vereniging Hogescholen aanbevolen format, gebaseerd op het model van het Ministerie van Binnenlandse Zaken.