
Onze Lectoraten
Onderzoek in de kunsten biedt nieuwe inzichten en kent eigen methoden van onderzoek. Daarmee zijn de academies van de AHK de laboratoria voor het werkveld van morgen. Het onderzoek aan de AHK is doorgaans praktijkgericht, van hoge kwaliteit en kleinschalig van karakter. Dit is de kracht van ons onderzoek en dat willen we behouden en versterken.
Praktijkgericht en artistiek onderzoek met impact
De lectoren en onderzoekers aan de AHK doen praktijkgericht en artistiek onderzoek naar actuele onderwerpen. Het onderzoek richt zich op artistieke, sociale en technologische innovatie. De uitkomsten van het onderzoek vloeien terug naar het onderwijs, het werkveld, de samenleving en verschillende kennisgebieden. Op die manier dragen de lectoraten bij aan de verandering die nodig is voor het oplossen van complexe maatschappelijke vraagstukken. Onderwijs en onderzoek van de AHK leveren zo een belangrijke bijdrage aan de kunst- en cultuursector en de ontwikkeling van de creatieve industrie in de regio Amsterdam.
Zeven lectoraten
De AHK bestaat uit de zes academies en zeven lectoraten, ook wel onderzoeksgroepen genoemd. Vijf daarvan zijn verbonden aan een specifieke academie. De andere twee, het lectoraat Kunsteducatie en het lectoraat Sociale Rechtvaardigheid en Diversiteit in de Kunsten, richten zich op interdisciplinaire thema's en zijn AHK-breed. Daarnaast kent de AHK een groeiend aanbod van andere interdisciplinaire initiatieven, zoals CASE (Centre of Arts & Sciences Education) en het Artist in Residence-programma. Dit jaar zijn twee lectoraten gestart met een nieuwe onderzoekscyclus en de Academie van Bouwkunst heeft momenteel tijdelijk twee lectoraten in plaats van één.
Lectoraten
| Lectoraat | Lector(en) | Academie |
|---|---|---|
| Cultureel erfgoed | Hester Dibbits | Reinwardt Academie |
| ATD | Laura Cull Ó Maoilearca | Academie voor Theater en Dans |
| Film | Mieke Bernink | Nederlandse Filmacademie |
| Kunsteducatie | Melissa Bremmer en Emiel Heijnen | AHK-breed |
| Muziek | Michiel Schuijer | Conservatorium van Amsterdam |
| Academie van Bouwkunst | Peter van Assche (Architectuur & Circulair Denken) | Academie van Bouwkunst |
| Vanaf december ook: Hans Teerds (interdisciplinair lectoraat) | ||
| Sociale Rechtvaardigheid en Diversiteit in de Kunsten | T/m oktober: Aminata Caíro en Rosa Ter Velde | AHK-breed |
| Vanaf november: Naomi Bueno de Mesquita |
Een volledig overzicht van onze lectoraten is te vinden in het Bestuursverslag Praktijkgericht onderzoek.
Gezamenlijk onderzoekprofiel en thema’s
De AHK werkt met een gezamenlijk onderzoekprofiel: Engagement through critical creative practice, met als hoofdthema's regeneration & climate, social engagement en ways of knowing. De lectoraten van de AHK koppelen hun eigen onderzoeksprogramma aan dit overkoepelende onderzoekprofiel. In 2024 hebben de lectoraten via het Thematisch Samenwerkingsprogramma (TCP) samengewerkt aan projecten rond de thema's binnen het onderzoekprofiel. Een voorbeeld hiervan is de tweede editie van de conferentie Arts Beyond Ableism, gericht op inclusiever kunstonderwijs. Arts Beyond Ableism is een samenwerking tussen het ATD lectoraat en het lectoraat Kunsteducatie.
Pilot Professional Doctorate
In juni 2024 startte Panagiotis Panagiotakopoulos het Professional Doctorate (PD)-traject bij de AHK. Hij is de tweede kandidaat die namens de AHK deelneemt aan deze landelijke pilot. Met deze pilot krijgt het hbo een eigen derde fase, aansluitend op de bachelor (eerste fase) en de master (tweede fase). In zijn project Dragmothering as Pedagogy. Redressing Actions for the Oppressed onderzoekt Panagiotis hoe drag mothering kan bijdragen aan een pedagogie van queer care. Hiermee wil hij empathische en creatieve relaties bevorderen. Hij wordt begeleid door Laura Cull (Lector Academie voor Theater en Dans), Konstantina Georgelou (DAS Graduate School, Universiteit Utrecht) en twee professionals uit het werkveld.

Lectoraat Cultureel erfgoed
Het onderzoeken en positioneren van erfgoed brengt praktische, ethische en theoretische vraagstukken met zich mee. Het lectoraat Cultureel erfgoed onderzoekt, samen met een divers netwerk van partners, hoe professionals vanuit deze vraagstukken met constructieve interventies kunnen bijdragen aan een duurzame en inclusieve samenleving.
In augustus werd het onderzoeksprogramma Creatief Talent Werkt afgerond. In dit door Regieorgaan SIA gefinancierde project werkte de AHK samen met de HKU en ArtEZ. Het doel was om kunsthogescholen te verbinden met het mkb en erfgoedorganisaties. Samen met Ajax en NAC Breda werden pilots opgezet om hun erfgoed te documenteren en toegankelijk te maken met maatschappelijke meerwaarde. Dit project heeft geleid tot een langdurige samenwerking tussen de Reinwardt Academie en specifieke (erfgoed)afdelingen van betaald voetbalorganisaties, met mogelijkheden voor verdere uitbreiding. Daarnaast wordt de boundary spanning toolkit, die binnen dit project door de HKU is ontwikkeld, inmiddels toegepast in ons onderwijs. Deze toolkit is ontwikkeld om samenwerking tussen kunsthogescholen, erfgoedorganisaties en het mkb makkelijker te maken

Lectoraat ATD
Het ATD Lectoraat van de Academie voor Theater en Dans richt zich op praktijkonderzoek binnen de podiumkunsten met impact op kennis, onderwijs, het werkveld en de samenleving in relatie tot drie thema’s: sociale rechtvaardigheid & toegankelijkheid, klimaat & regeneratie, en zorg, welzijn, rouw & verlies. Het lectoraat is stevig verankerd binnen de ATD en streeft naar verbinding en samenwerking.

In augustus reisde het Power of Water-project naar Suriname. Dit project wordt geleid door theatermaker en MA Creative Producing-alumna Dorothy Blokland, in samenwerking met het ATD Lectoraat en Villa Zapakara, het kindermuseum in Paramaribo. Daarnaast werkt Power of Water samen met een groeiend netwerk van partners, waaronder Masterplan Zuid-Oost, Noordje, The Beach en de +597 Photography Foundation in Suriname. Het project maakt deel uit van het bredere onderzoeksprogramma Climate Imaginaries. Power of Water onderzoekt hoe fotografie, spoken word en filosofie jongeren in Suriname en Nederland kunnen versterken, zodat zij de relatie tussen klimaatverandering en kolonialisme opnieuw kunnen verbeelden, met een specifieke focus op water.
Lectoraat Film
Het Lectoraat is de onderzoeks-hub van de Filmacademie en stimuleert, faciliteert en ondersteunt een onderzoekende houding bij docenten, studenten en medewerkers van zowel de bachelor- als de masteropleiding.
Het Erasmus+ onderwijsontwikkelingsproject FilmED – Laboratory for Film Education. From Discourse to Practice is een initiatief van het Lectoraat van de Filmacademie, in samenwerking met de Łódź Filmschool in Polen en HDK Valand in Göteborg, Zweden. In dit driejarige project (2024-2027) werken docenten van de drie opleidingen samen om nieuwe onderwijsvormen voor theorie- en conceptueel filmonderwijs te ontwikkelen. Ze experimenteren in een laboratoriumsetting binnen hun eigen school met innovatieve didactische methoden en delen ideeën tijdens internationale bijeenkomsten. Aan het einde van het project is er een breed scala aan nieuwe workshoptypes ontwikkeld, die beschikbaar komen voor het gehele veld van filmscholen. FilmED speelt in op de veranderende audiovisuele leeromgeving en streeft naar het creëren van inclusievere leeromgevingen en innovatievere curricula. Het doel is om studenten competenter, kritischer en verantwoordelijker te maken in hun gebruik van audiovisuele media.

Lectoraat Kunsteducatie
Het lectoraat Kunsteducatie is een vooruitstrevend kenniscentrum voor kunstonderwijs. Het biedt docenten, opleiders, wetenschappers, beleidsmakers en geïnteresseerden onderzoek en tools voor vernieuwend kunstonderwijs, evenals inspiratie en ondersteuning voor de dagelijkse praktijk. De vraagstukken die voortkomen uit de kunsteducatie en het onderwijs aan de docentenopleidingen van de AHK vormen de basis voor het onderzoek. Daarbij ligt de focus vooral op de thema’s interdisciplinariteit (zowel binnen als buiten de kunsten) en sociaal engagement.
Lectoren Melissa Bremmer en Emiel Heijnen schreven, samen met oud-lector Folkert Haanstra, Wicked Kunsteducatie, hét ultieme ontwerpboek voor kunstonderwijs. Dit boek biedt een helder model voor het ontwikkelen van inspirerende lesprogramma’s waarin de cultuur van de lerende, de kunsten en de maatschappelijke thema’s samenkomen. Wicked Kunsteducatie benadrukt het belang van leergemeenschappen, waarin leerlingen en docenten hun interesses en expertise met elkaar delen. Het is geschikt voor alle kunstdisciplines en toepasbaar in diverse educatieve contexten, van basisschool tot hoger onderwijs en van culturele instellingen tot musea. De feestelijke boekpresentatie vond in november plaats in Pakhuis de Zwijger.

Lectoraat Muziek
Het lectoraat Muziek vormt de onderzoekseenheid van het Conservatorium van Amsterdam. Het lectoraat stelt zich als opdracht door middel van onderzoek impulsen te geven aan het muziekonderwijs in het conservatorium en daarbuiten, aan de praktijken van makers en spelers en aan de wetenschap en de samenleving.
Het lectoraat Muziek heeft twee senior onderzoekers/associate lectoren aangesteld, elk met een eigen onderzoeksthema: Atser Damsma en Carolien Hermans. Hun onderzoeksthema's spelen in op ontwikkelingen rond AI, diversiteit en inclusiviteit:
Muziek & Technologie onderzoekt hoe computermodellen nieuwe muziek kunnen genereren. Algoritmes, geïnspireerd door menselijke cognitie, worden ontwikkeld om in real time samen te spelen met muzikanten en live getest in artistieke processen.
Muzikale leerculturen richt zich op muziekonderwijs in diverse contexten binnen de metropoolregio Amsterdam. Drie principes staan centraal: belichaamd leren, muziek als pluriforme praktijk en muziek als interactief proces.

Lectoraat Academie van Bouwkunst
Binnen het lectoraat Architectuur & Circulair Denken onderzoekt lector Peter van Assche, samen met research fellows Gerjan Streng en Laura van Santen, de architectonische mogelijkheden van een nieuw materiaalparadigma. Het lectoraat richt zich in woord, beeld en daad op een nieuw architectonisch repertoire voor een circulaire economie. In december is een nieuw lectoraat onder leiding van Hans Teerds gestart.
Onder leiding van lector Peter van Assche participeerde het lectoraat Architectuur & Circulair Denken in de SPRONG-groep CirCollab, een samenwerking tussen lectoraten van de Hogeschool van Amsterdam, Windesheim, de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en meer dan 30 partners. In dit netwerk staat de verbinding tussen circulariteit en wederkerigheid centraal: hoe zorgen we voor een eerlijke en duurzame transitie, waarin zowel mens als natuur in balans blijven? Een belangrijk moment binnen dit onderzoek was het Festival van Wederkerigheid op het voormalige Floriade-terrein in Almere in april, georganiseerd door Quirine Winkler van het lectoraat Architectuur & Circulair Denken. Tijdens dit evenement, met onder andere Peter van Assche als keynote spreker, werden vernieuwende ideeën gedeeld over circulair bouwen, fair pricing en betrokkenheid van burgers en studenten.

Lectoraat Sociale Rechtvaardigheid en diversiteit in de Kunsten
Het lectoraat Sociale Rechtvaardigheid en Diversiteit in de Kunsten, onder leiding van lector Aminata Cairo en associate lector Rosa te Velde, richtte zich op kennisontwikkeling rondom sociale rechtvaardigheid binnen artistieke praktijk, onderwijs en onderzoek, zowel binnen de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten als daarbuiten. In november is het lectoraat een nieuwe onderzoekscyclus gestart onder leiding van lector Naomi Bueno de Mesquita.
Het lectoraat Sociale Rechtvaardigheid en Diversiteit in de Kunsten blikte in september met een dag vol workshops en een feestelijke avond in Pakhuis de Zwijger terug op twee jaar onderzoek. De dag gaf een breed inzicht in het werk van het lectoraat met persoonlijke verhalen in de Story Circle-methode tot het Tuning In! protestkoor. Tijdens de viering werd ook de publicatie (Re)searching for Transformations: Two Years of Social Justice and Diversity in the Arts gelanceerd.

AHK Research Centre

Het onderzoek aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten wordt ondersteund door het AHK Research Centre. Sinds 1 september 2024 valt deze afdeling onder de adjunct-directeur Onderwijs en Onderzoek van het Servicebureau. Het AHK Research Centre ondersteunt en versterkt het onderzoek aan de AHK. Dit gebeurt onder andere door strategisch en beleidsmatig advies, ondersteuning bij financiering en kwaliteitsbewaking, projectadministratie en het organiseren van bijeenkomsten. Zo bevordert het Research Centre kennisdeling en draagt het bij aan een sterke, verbonden onderzoeksgemeenschap binnen de AHK.
Onderzoek verder uitgelicht
Andere evenementen waar in 2024 het onderzoek aan de AHK belicht werd, waren Data in the Arts en het jaarlijkse SIA-congres. Data in the Arts: Shaping the Future of Data Management in Artistic Research vond in november plaats en werd georganiseerd door de AHK, ArtEZ, HKU en het DCC-PO. Tijdens deze dag kwamen onderzoekers, beleidsmakers en professionals uit het artistiek onderzoeksveld samen om de rol van data en research datamanagement binnen kunstonderzoek te verkennen. In november vond ook het jaarlijkse SIA-congres plaats, dé ontmoetingsplek voor iedereen die betrokken is bij praktijkgericht onderzoek aan hogescholen. Voor het eerst stond artistiek onderzoek prominent op het programma met een speciale paneldiscussie, gemodereerd door AHK-lector Laura Cull. Onder de titel "Key Enabling Methodologies – The Key to Change?" verkenden onderzoekers en experts hoe artistieke methodologieën kunnen bijdragen aan maatschappelijke transformaties.
VRAcademy
Studenten van alle academies binnen de AHK kinnen bij de VRAcademy kennismaken met virtual reality, augmented reality, motion capture, interactieve visuals en spatial audio. In de VRSpace krijgen AHK-studenten de kans om innovatieve concepten te onderzoeken en te ontwikkelen. Een student van de Breitner Academy maakte van de mogelijkheid gebruik en presenteerde tijdens het jaarlijkse Eye Research Labs van het EYE Filmmuseum haar VRSpace-project Anatomy and Identity, een virtual reality-ervaring die de relatie tussen de fysieke vorm en het zelfbeeld onderzoekt.

IDLab
Het Interdisciplinair Digitaal Laboratorium (IDlab) biedt een ruimte voor onderzoek en experiment op het gebied van de relatie tussen mens en machine. Hier wordt gewerkt met de nieuwste digitale technologieën, zoals virtual reality (VR), extended reality (XR) en kunstmatige intelligentie (AI). In maart vond het evenement Things to do with AI plaats, georganiseerd voor studenten, docenten en medewerkers van de AHK die al met AI werken of hier meer over wilden leren. Tijdens het evenement werden wensen, ervaringen en inzichten gedeeld over de toekomst van AI binnen de AHK.

CASE
CASE (Centre for Arts & Sciences Education) is een landelijke, discipline overstijgende samenwerking van zeven hogescholen en een ROC. CASE richt zich op praktijkgericht onderzoek naar onderwijsvernieuwing op het snijvlak van kunst, wetenschap en technologie in de samenleving. In september vond het evenement Hoe?Zo! Kunst, wetenschap en technologie in het po plaats, rond de vraag hoe ArtsSciences-onderwijs (een combinatie van kunst, wetenschap en technologie) het primair onderwijs kan versterken.

AHK Netwerken
CoECI
Centre of Expertise for Creative Innovation (CoECI)
De AHK is partner van impactnetwerk Centre of Expertise for Creative Innovation (CoECI) samen met de Gerrit Rietveld Academie, InHolland en de HvA. Het impactnetwerk verbindt onderzoekers en onderwijs met creatieve makers, beleidsmakers en maatschappelijke organisaties. In oktober vond de derde editie van het CoECI Society 5.0 Festival plaats, met als thema Transforming the Social Fabric.
SPRONG
SPRONG-project Verbeelding in Transities
Binnen het CoECI werkt de AHK samen acht lectoraten van vier hogescholen aan het SPRONG-project Verbeelding in Transities (2022-2030). SPRONG staat voor het Stimuleren van PRaktijkgerichte ONderzoeksGroepen in het hbo. Verbeelding in Transities is gericht op het onderzoeken en ontwikkelen van creatieve methoden voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. De AHK is penvoerder van dit project. In 2024 publiceerde de SPRONG post-doc Janna Oud Ammerveld een artikel waarin zij de inclusieve transitie naar OBA Next, de toekomstige bibliotheek van Amsterdam-Zuidoost, onderzocht. Dit project gebruikt creatieve methoden om de rol van diversiteit en lokale betrokkenheid in stedelijke ontwikkeling te verkennen.
ARIAS
ARIAS
ARIAS is een samenwerkingsplatform van de UvA, VU, Gerrit Rietveld Academie/Sandberg Instituut, AUAS en AHK, voor collaboratief onderzoek op het snijvlak van wetenschap, kunst en praktijkgerichte disciplines. Dit platform fungeert als bemiddelaar en aanjager van nieuwe perspectieven op complexe maatschappelijke vraagstukken en is verbonden met bredere onderzoeksnetwerken, zoals De Waag, IISG, Framer Framed en het EYE Filmmuseum. Sinds 2023 organiseert ARIAS regelmatig Write-In-sessies bij de AHK Culture Club. Hier komen onderzoekers en kunstenaars samen om aan hun (artistieke) onderzoek te werken en ervaringen uit te wisselen. Daarnaast neemt de AHK deel aan de ARIAS-werkgroep Climate Imaginaries at Sea.
Climate Imaginaries at Sea speculeert over mogelijke toekomsten in en rond water door middel van artistieke en participatieve onderzoekspraktijken. Binnen dit project werkt het ATD-lectoraat samen met Kunst & Ruimtelijke Praktijk aan de Gerrit Rietveld Academie (GRA) en het Visual Methodologies Collective aan de Hogeschool van Amsterdam (HvA). Partners in dit project zijn ARIAS, de Tolhuistuin, het Instituut voor Beeld & Geluid en CoECI. Een van de onderzoeksprojecten binnen Climate Imaginaries at Sea is Power of Water (zie ATD-lectoraat).